Bet Now – Tanzania

Makosa ya Kubashiri Ambayo Wengi Hawayaoni Mpaka Pesa Zinaisha

Kuna aina mbili za wabashiri Tanzania. Wa kwanza anabashiri, anapoteza, anashangaa kwa dakika tano, kisha anarudi tena na mkakati huo huo. Wa pili anabashiri, anapoteza, anakaa chini, anajiuliza kwa nini. Tofauti kati ya wawili hao si bahati. Ni tabia.

Ukweli mgumu ni huu: makosa mengi yanayofanywa katika kubashiri Tanzania hayaonekani wakati yanafanyika. Yanaonekana baadaye, kwenye salio la akaunti, kwenye hesabu ya mwisho wa wiki. Na kwa sababu hakuna aliyekuambia mapema, unayarudia tena na tena ukifikiri tatizo ni timu, si wewe.

Makala hii inachunguza makosa hayo moja kwa moja. Si kwa lengo la kukuchokoza, bali kwa sababu mtu anayejua anakosea wapi ana nafasi ya kubadilika. Mtu asiyejua, anabashiri tu na matumaini.

Kubashiri Bila Mpango wa Wazi wa Fedha au Mkakati

Mbashiri wengi wanaingia kwenye mechi bila jibu rahisi kwa swali moja: “Leo ninabashiri kiasi gani, na kwa nini kiasi hicho?” Kama jibu ni “ninabashiri tu kadri ninavyohisi,” basi tayari kuna tatizo. Hilo si mkakati. Ni msukosuko uliofichwa kwa utulivu wa nje.

Kubashiri Tanzania kunakuwa na changamoto kubwa zaidi pale ambapo hakuna mipaka ya kibinafsi. Leo unabashiri shilingi elfu kumi kwa sababu una pesa. Kesho unabashiri elfu thelathini kwa sababu unataka kufidia ya jana. Kesho kutwa unabashiri kiasi chochote kilichobaki. Hii si mfumo, hii ni kushuka kwa bahati.

Wabashiri wanaofanikiwa kwa muda mrefu hawafanyi maamuzi ya fedha kwa hisia za siku hiyo. Wana kiasi walichokiweka kando, wana asilimia wanayoibashiri kwa kila mchezo, na wanashikamana na mfumo huo hata siku wanapoona “bet salama kabisa.” Mpango ndio unaolinda pesa, si bahati.

Kufuata Hisia Badala ya Taarifa za Mechi

Timu unayoipenda inapocheza, akili inafanya kitu cha ajabu. Inakuambia ina nafasi nzuri zaidi kuliko ilivyo kweli. Hii inaitwa “confirmation bias” kwa Kiingereza, au kwa Kiswahili rahisi zaidi, ni hali ya kuamini unachotaka kuamini badala ya unachopaswa kuamini.

Mbashiri anayebashiri Simba SC kila wiki kwa sababu ni timu yake anabashiri kwa moyo, si kwa kichwa. Hata Simba ina siku mbaya. Hata Manchester City inashindwa nyumbani mara kwa mara. Kubashiri kwa hisia ni sawa na kuendesha gari usiku bila taa, unajua uko barabarani, lakini hujui kinachokungoja mbele.

Taarifa za mechi, hali ya wachezaji, takwimu za makumbusho, na hata hali ya hewa zina uzito zaidi kuliko “nahisi leo watashinda.” Hisia zinaweza kukuongoza kuelekea mchezo wa kuchunguza. Lakini uamuzi wa mwisho unatakiwa kutokana na data, si msisimko wa moyoni.

Kutojua Tofauti Kati ya Bahati Iliyofanikiwa na Uamuzi Mzuri

Hapa ndipo wabashiri wengi wanakwama zaidi. Mtu anabashiri accumulator ya timu tano, inaingia, anapata pesa nzuri. Siku inayofuata, anabashiri accumulator nyingine ya timu tano kwa sababu “mbinu yangu inafanya kazi.” Tatizo ni kwamba mbinu hakukuwepo. Kulikuwa na bahati tu.

Bahati inaweza kufanana sana na ujuzi, hasa mara ya kwanza. Tofauti inajua baadaye, pale bahati inapoisha na ujuzi unabaki. Mbashiri mwenye ujuzi anaweza kueleza kwa nini alichagua mchezo fulani, ni takwimu gani alizozingatia, na ni hatari gani alikubali kwa makusudi. Mbashiri wa bahati anasema tu, “niliihisi.”

Kuelewa tofauti hii si jambo la kujivunia, ni jambo la msingi katika kubashiri kwa akili. Na ndipo wabashiri wa Tanzania wanaohitaji mwamko mkubwa zaidi, kwa sababu mfumo wa kubashiri unaweza kuwa wa kisasa sana nje, lakini mkakati ndani bado ni wa zamani.

Makosa haya matatu yanaunganishwa na kitu kimoja, na kuelewa kiungo hicho ndicho kinachobadilisha jinsi mtu anavyofikiri kuhusu kubashiri. Sehemu inayofuata inachunguza kwa kina jinsi tabia hizi zinavyoathiri maamuzi ya kila siku, na ni nini kinachoweza kufanywa badala yake.

Tabia Zinazojificha Ndani ya Maamuzi ya Kila Siku

Makosa matatu yaliyotajwa hapo awali yanafanya kazi kama mizizi ya mti. Hayaonekani juu ya ardhi, lakini ndiyo yanayoupa nguvu zote, mazuri na mabaya. Sehemu hii inachimba zaidi, kuangalia jinsi tabia hizi zinavyoingia katika maamuzi madogo ya kila siku, mara nyingi bila mbashiri kujua hata kidogo.

Tatizo la “Mchezo Mmoja tu Salama”

Kuna sentensi maarufu sana kati ya wabashiri Tanzania, inasikika kila siku katika vikundi vya WhatsApp, kwenye madukani ya kupigia dau, na hata kati ya marafiki wanaozungumza kawaida. Sentensi hiyo ni: “Huu mchezo ni salama kabisa.” Ukisikia maneno hayo, ujue hatari ipo karibu kuliko unavyofikiri.

Hakuna mchezo unaokuwa salama kabisa katika kubashiri. Hiyo ni ukweli ambao kila kitabu cha takwimu za michezo, kila mchambuzi wa mechi, na kila mbashiri aliyepoteza pesa nyingi anaweza kukuambia. Lakini ubongo wa binadamu hupenda uhakika. Unapenda kuona jambo kama “lililokuwa lazima litokee.” Na pale ambapo hakuna uhakika, unautengeneza mwenyewe.

Tatizo haliishi hapo. Mtu anayeamini mchezo ni “salama kabisa” anabashiri zaidi kuliko alivyokusudia awali. Akili inasema, “kama ni salama, basi niweke zaidi.” Hii ndiyo jinsi pesa nyingi zinavyopotea kwa mchezo mmoja tu. Si kwa sababu mchezo ulikuwa mbaya, bali kwa sababu imani ya uongo iliongeza hatari bila mbashiri kutambua.

Kushindwa Kuhesabu Hasara kama Sehemu ya Mfumo

Mbashiri wa kawaida Tanzania anaona hasara kama kushindwa. Mbashiri mwenye mkakati anaona hasara kama gharama ya kufanya biashara. Tofauti hii ndogo katika mtazamo inaleta matokeo tofauti kabisa kwa muda mrefu.

Pale mtu anaona hasara kama kushindwa, anafanya mambo mawili hatari. Kwanza, anajaribu kufidia haraka, ambayo mara nyingi inamaanisha kubashiri mechi ambazo hazikuwa kwenye mpango wake. Pili, ananza kupoteza imani katika mfumo wake hata kama mfumo ulikuwa sahihi. Wabashiri wengi wanaacha mkakati mzuri baada ya hasara mbili au tatu mfululizo, wakifikiri mkakati umeshindwa, wakati kwa kweli mkakati ulikuwa ukifanya kazi vizuri.

Takwimu za kubashiri zinafanya kazi kwa idadi kubwa ya mechi, si kwa mechi moja au mbili. Mbashiri anayeelewa hilo anabashiri mchezo wa kumi na mbili akijua kwamba mechi tano zinaweza kupoteza na bado kuwa na faida mwishowe, mradi asilimia ya ushindi ni kubwa kuliko asilimia ya hasara kwa muda mrefu. Hii ni hesabu, si matumaini.

Jinsi Mazingira ya Kubashiri Yanavyoathiri Uamuzi

Kuna jambo moja ambalo halijazungumzwa sana katika mazungumzo ya kubashiri Tanzania, nalo ni mazingira. Unabashiri wapi? Wakati gani? Na katika hali gani ya akili?

Utafiti mwingi unaonyesha kwamba maamuzi ya fedha yanabadilika kulingana na hali ya mtu wakati anayofanya uamuzi huo. Mbashiri anayepiga dau akiwa amechoka baada ya kazi ndefu anafanya maamuzi tofauti na yule anayebashiri asubuhi mapema akiwa na akili safi. Mbashiri anayebashiri akiwa kwenye kikundi cha marafiki wanaoshangilia anaweza kubashiri timu isiyo sahihi kwa sababu mazingira yanamsukuma, si mkakati wake.

• Kubashiri usiku wa manane baada ya saa nyingi za kufuatilia mechi kunaweza kupunguza uwezo wa kufikiria vizuri.
• Kubashiri ndani ya kikundi chenye msisimko mkubwa kunaweza kulazimisha uamuzi wa haraka ambao haungeufanya peke yako.
• Kubashiri mara tu baada ya kupoteza kunaweza kumaanisha unabashiri kwa hasira badala ya mantiki.
• Kubashiri bila kulala vizuri kunaacha akili katika hali ya kutafuta raha ya haraka badala ya faida ya muda mrefu.

Hizi si sababu za kuacha kubashiri. Ni vidokezo vya kujua wakati mzuri na wakati mbaya wa kufanya maamuzi ya fedha. Mbashiri anayejifahamu vizuri anajua mazingira yake ya kubashiri kwa ufanisi, na anayaacha mazingira mabaya yampite bila kufanya chochote. Hilo peke yake linaweza kuokoa pesa nyingi kwa mwaka mmoja.

Kuelewa mazingira ni sehemu ya mkakati, si nje yake. Na ndipo ambapo wabashiri wengi bado hawajafika, wanazungumza mengi kuhusu mechi, lakini wanazungumza kidogo sana kuhusu hali zao wenyewe wakati wa kubashiri. Hatua inayofuata inachunguza jinsi mbashiri anaweza kujenga mfumo wa kibinafsi ambao unazingatia mambo yote haya kwa wakati mmoja.

Kujenga Mfumo wa Kibinafsi: Hatua Kutoka Kwa Bahati Hadi Uamuzi

Mbashiri anayetaka kubadilika kweli kweli hahitaji zana mpya za kubashiri, hahitaji vidokezo vya siri, wala hahitaji “mtaalam” anayeuza mechi za uhakika. Anahitaji kitu kimoja tu ambacho kinaonekana rahisi lakini ni kigumu kufanya kwa nidhamu: mfumo wake mwenyewe, ulioandikwa, unaofuatwa.

Mfumo huo hauanza na mechi. Unaanza na maswali matatu ambayo kila mbashiri Tanzania anapaswa kujiuliza kabla ya kuweka shilingi moja kwenye dau lolote. Kwanza, ni kiasi gani ninachoweza kupoteza leo bila kuathiri maisha yangu ya kawaida? Pili, ni kwa sababu gani za kweli ninachagua mchezo huu, na si mchezo mwingine? Tatu, kama dau hili litashindwa, je, nitakuwa tayari kukaa bila kubashiri kwa saa ishirini na nne zinazofuata?

Maswali haya yanaonekana madogo. Lakini mbashiri anayejibu kwa uaminifu kabla ya kila dau anafanya kitu ambacho wengi hawafanyi: anajitenganisha na hisia za dakika hiyo na kujirudishia nguvu ya uamuzi wa busara. Hii ndiyo tofauti kati ya kubashiri kama mchezo wa msisimko na kubashiri kama zoezi la akili.

Kuweka Rekodi ya Maamuzi, Si Matokeo tu

Wabashiri wachache sana Tanzania wanaweka rekodi ya kina ya mabashiri yao. Wanaohifadhi kitu kimoja ni pesa zilizopatikana au kupotezwa. Lakini rekodi ya kweli inayofaa inabeba zaidi ya hapo: inaonyesha kwa nini ulifanya uamuzi huo, hali yako ya akili wakati huo, na ni takwimu gani ulizingatia au hukuzingatia.

Rekodi kama hiyo inafanya kitu cha thamani sana kwa muda wa miezi mitatu hadi sita. Inakuonyesha mifumo ya tabia yako mwenyewe, unajua siku gani unabashiri vizuri zaidi, ni aina gani ya mechi unazozichanganua vizuri, na ni hali gani za akili zinakufanya upoteze mara kwa mara. Hii ni data ya kibinafsi, na haiwezi kununuliwa wala kuombwa kutoka kwa mtu mwingine. Inajengwa na wewe mwenyewe kwa wakati.

Rasilimali kama BeGambleAware zinaweza kukusaidia kuelewa tabia za kubashiri na jinsi ya kuweka mipaka ya afya ya kifedha na kiakili katika safari yako yote ya kubashiri.

Kukubali Kwamba Siku Nyingine Hakuna Mchezo wa Kubashiri

Hii ndiyo somo gumu zaidi kwa mbashiri yeyote Tanzania, na kwa wabashiri wengi duniani kote. Kuna siku ambapo hakuna mchezo unaofaa vigezo vyako. Hakuna mechi inayokidhi takwimu unazotaka. Hakuna dau lenye thamani halisi kulingana na mfumo wako. Na siku hiyo, jibu sahihi ni moja tu: usibashiri.

Mbashiri anayeweza kukaa kimya siku kama hiyo ana nguvu kubwa zaidi ya yule anayebashiri kila siku. Kwa sababu kubashiri kila siku si ishara ya ujasiri, ni ishara ya kushindwa kuvumilia kutobashiri. Na kutovumilia, kama tulivyoona katika makosa yote yaliyochunguzwa katika makala hii, ndicho chanzo cha hasara nyingi za kubashiri Tanzania.

Kubashiri kwa akili si jambo la kufurahisha kila wakati. Ni zoezi la subira, la nidhamu, na la uaminifu wa hali ya juu na nafsi yako mwenyewe. Wabashiri wanaofanikia hilo hawafanyi vizuri kwa sababu bahati iko upande wao. Wanafanikiwa kwa sababu wameweka mfumo imara mahali ambapo wengine wengi bado wana hisia tu.

Mwisho wa siku, makosa yanayofanywa bila kujua yanaweza kusahihishwa. Lakini tu na mtu anayekuwa tayari kuangalia kweli, kukaa kimya kwa muda, na kujiuliza maswali magumu ambayo jibu lake halitaki kusikia. Hiyo ndiyo hatua ya kwanza ya kweli katika safari ya kubashiri kwa akili badala ya kubashiri kwa bahati.